Gitaar stemmen: zo doe je het (stap voor stap)
Snelste manier om je gitaar te stemmen: klik een stemapparaat op de kop van je gitaar of open een gratis app, sla elke snaar één voor één aan en draai aan de stemknop tot de tuner aangeeft dat de toon juist is. De standaardstemming is, van de dikste naar de dunste snaar, E A D G B E.
Een goed gestemde gitaar is het verschil tussen muziek die klopt en muziek die vals klinkt, hoe goed je ook speelt. Gitaar stemmen is een van de meest fundamentele vaardigheden, en het traint meteen je muzikaal gehoor. In dit artikel leer je het op drie manieren: met een stemapparaat, op het gehoor, en je ontdekt wat alternatieve stemmingen zijn.
De standaardstemming: E A D G B E
Een gitaar staat standaard gestemd op zes tonen, van de dikste naar de dunste snaar:
- Snaar 6 (dikste): E
- Snaar 5: A
- Snaar 4: D
- Snaar 3: G
- Snaar 2: B
- Snaar 1 (dunste): E
Een handig ezelsbruggetje om die volgorde te onthouden: Een Aap Die Geen Bananen Eet. Elke beginletter is een snaar, van laag naar hoog.
Wil je het helemaal juist hebben? Elke snaar hoort bij een vaste toonhoogte, uitgedrukt in hertz (Hz). Een tuner mikt op deze waarden:
| Snaar | Noot | Wetenschappelijke naam | Frequentie |
|---|---|---|---|
| 6 (dik) | E | E2 | 82,41 Hz |
| 5 | A | A2 | 110,00 Hz |
| 4 | D | D3 | 146,83 Hz |
| 3 | G | G3 | 196,00 Hz |
| 2 | B | B3 | 246,94 Hz |
| 1 (dun) | E | E4 | 329,63 Hz |
Deze waarden gaan uit van de gangbare standaard waarbij de A boven de middelste C op 440 Hz staat (de zogenaamde A440). Daarover later meer.
Wat heb je nodig?
- Een stemapparaat of app. Een clip-on tuner die op de kop van je gitaar klikt is ideaal, want die voelt de trilling rechtstreeks. Een app als GuitarTuna
werkt ook prima om te starten. - Een goede houding. Zit ontspannen en hou je gitaar stevig vast in speelhouding, niet plat op je schoot. Zo stem je zoals je speelt.
Methode 1: stemmen met een stemapparaat
Dit is de makkelijkste en meest precieze manier.
- Begin bij de dikke E-snaar (snaar 6). Sla ze aan en kijk naar het stemapparaat.
- Pas de spanning aan met de stemknop:
- Staat de naald te ver links (te laag)? Draai de snaar strakker.
- Staat ze te ver rechts (te hoog)? Draai losser.
- Draai rustig tot de naald in het midden staat en het scherm aangeeft dat de snaar juist is.
- Herhaal voor de andere snaren: A, D, G, B en de hoge E.
Tip: draai altijd van iets te laag naar de juiste toon toe. Zo blijft je stemming stabieler.
Methode 2: stemmen op het gehoor (5e-fret-methode)
Geen tuner bij de hand, of wil je je gehoor trainen? Met deze methode stem je de snaren ten opzichte van elkaar:
- Vertrek van een snaar waarvan je zeker bent dat ze juist staat (of stem je lage E met een referentietoon).
- Druk de lage E-snaar op de 5e fret. Die toon is een A en moet exact gelijk klinken aan je open A-snaar. Stem de A bij tot ze samenvallen.
- Druk de A-snaar op de 5e fret (een D) en stem je open D-snaar daarnaar.
- Druk de D-snaar op de 5e fret (een G) en stem je open G-snaar.
- Uitzondering: voor de B-snaar druk je de G-snaar op de 4e fret (niet de 5e).
- Voor de hoge E druk je de B-snaar weer op de 5e fret.
In het begin hoor je het verschil misschien moeilijk. Dat is normaal, het went snel. Twee tonen die perfect samenvallen, klinken als één.
Waarom ontstemt je gitaar?
Het is geen defect, het hoort er gewoon bij. Een paar oorzaken:
- Temperatuur en vochtigheid. Hout en snaren zetten uit en krimpen bij wisselende temperatuur. Een gitaar die van een koude auto naar een warme kamer gaat, staat gegarandeerd vals.
- Nieuwe snaren. Verse snaren moeten nog uitrekken. De eerste paar dagen zakken ze merkbaar sneller. Even doorspelen en bijstemmen, dan stabiliseren ze.
- Stemmechanieken. Versleten of goedkope stemmechanieken houden de spanning minder goed vast. Slipt een bepaalde snaar steeds weg, dan ligt het soms daaraan.
- Spelen zelf. Stevig aanslaan, bends en een capo zetten de snaren telkens een tikje uit hun plooi.
Hoe vaak moet je stemmen?
Vaker dan je denkt. Door temperatuur, vochtigheid en spelen raakt je gitaar voortdurend lichtjes ontstemd. Maak er een gewoonte van om vóór elke speelsessie even te stemmen. Het kost een halve minuut en je oor went eraan hoe een juiste gitaar hoort te klinken.
Alternatieve stemmingen
Soms wijk je bewust af van de standaardstemming voor een vollere of zwaardere klank. De bekendste is Drop D, waarbij je enkel de lage E een toon lager zet naar D. Daarmee speel je powerchords met één vinger, ideaal voor rock en metal. Lees er alles over in mijn artikel over Drop D-tuning.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn gitaar stemmen zonder apparaat?
Ja. Met de 5e-fret-methode hierboven stem je de snaren ten opzichte van elkaar, zonder tuner. Je gitaar klinkt dan intern zuiver. Wil je ook gelijk staan met andere instrumenten, dan heb je wel één referentietoon nodig (bijvoorbeeld een piano, een stemvork of een toon uit een app).
Wat is 432 Hz?
432 Hz is een alternatieve stemstandaard waarbij de referentie-A op 432 Hz staat in plaats van de gangbare 440 Hz. Het hele instrument klinkt daardoor een fractie lager en volgens sommigen “warmer”. Voor wie samenspeelt met anderen blijft 440 Hz de norm: alles staat dan gelijk. Wil je 432 Hz proberen, dan kan dat in de meeste tuner-apps met één instelling.
Waarom blijft mijn G-snaar vals klinken?
De G-snaar is berucht. Op een akoestische gitaar is het vaak de dikste van de onomwonden (plain) snaren, en die reageert gevoelig op hoe hard je drukt en aanslaat. Controleer of je niet te hard duwt, of je gitaar goed geïntoneerd is, en of de snaar niet klemt in de topkam. Blijft het aanslepen, dan is een setje nieuwe snaren of een afstelling vaak de oplossing.
Welke stem-app is het best?
Voor beginners werkt GuitarTuna prima en gratis. Wil je een overzicht van de handigste apps om sneller te leren, lees dan mijn artikel over de beste gitaar-apps.
Samengevat
Stemmen is, net als nieuwe akkoorden leren, gewoon een kwestie van oefenen. Hoe vaker je het doet, hoe sneller het gaat en hoe scherper je gehoor wordt. Start met een stemapparaat, en train ondertussen je oor met de 5e-fret-methode.
Wil je naast zuiver stemmen ook leren spelen met een goed gehoor? Tijdens de lessen werken we daar gericht aan. Boek je gratis proefles en je hoort meteen het verschil.